We weten het allemaal: de zorg voor ouderen wordt steeds meer een taak van de hele maatschappij. Door het groeiende tekort aan zorgprofessionals op de arbeidsmarkt krijgen naasten, vrijwilligers en mantelzorgers een grotere rol, ook wanneer iemand in een zorginstelling woont. Dit betekent dat de zorg én het zorgteam veranderen. Die verandering is niet nieuw; bij Liberein zitten we er al middenin. Tegelijkertijd zijn er nog mooie stappen te zetten om de zorg verder klaar te maken voor de toekomst. Projectleider Mirella en externe adviseur Anouk van Vilans gingen hierover met elkaar in gesprek en deelden hun visie op het Team van de Toekomst.
“We moeten mee in de veranderingen die op ons afkomen. Ook de veranderingen die we nu nog niet kennen”, begint Mirella. “Daarom starten we bij Liberein het project Team van de Toekomst. We noemen het een project, maar dat klopt eigenlijk niet. Team van de Toekomst is een beweging die hoort bij alle veranderingen in de zorg.” Hierbij krijgt Liberein ondersteuning van kennisorganisatie Vilans. Anouk: “In dit traject komen tien zorgorganisaties bij elkaar. Zo kunnen ze elkaar inspireren en kennis en ervaringen delen.”
Een andere kijk op zorgteams
Wat bedoelen we precies met ‘Team van de Toekomst’? Mirella legt uit: “Nu bestaat een zorgteam vooral uit collega’s met een zorgdiploma. In de toekomst is dat niet meer haalbaar en misschien ook niet nodig als we anders gaan denken en doen. Nieuwe mogelijkheden ontstaan als we kritisch kijken naar wat ‘zorg’ is en wat anderen kunnen doen.” Dat betekent ook dat familie, naasten en vrijwilligers een plek krijgen in het team. Mirella: “We streven naar teams die kijken wat cliënten nodig hebben en wat ze belangrijk vinden. Ouderen willen meer zelf bepalen en zijn vaker handig met digitale middelen. Daar moeten zorgprofessionals samen met familie en naasten goed op aansluiten. Er is bovendien een tekort aan zorgmedewerkers, wat het extra belangrijk maakt om anders te werken.” Anouk knikt instemmend. “We gaan anders kijken naar het netwerk van ouderen. Dat begint al thuis. Ouderen hebben vaak allerlei mensen om zich heen die helpen met klusjes. Die betrokkenheid blijft heel waardevol, ook als iemand bij Liberein komt wonen.”
Focus op welzijn
Door de veranderingen kunnen we de zorg slimmer inrichten en ons meer focussen op welzijn. Mirella legt dit uit. “We doen veel vanuit gewoonte. Maar draagt dat altijd bij aan het welzijn van de cliënt? Als een cliënt graag naar buiten wil, is dat misschien wel belangrijker dan de geplande douchebeurt. Ik hoop dat het lukt oude gewoontes los te laten en goed samen te werken met familie en het netwerk van de cliënt. Zo creëren we meer ruimte voor welzijn en een fijne dag.” Zo’n leerproces is niet altijd makkelijk en vraagt tijd. Maar Anouk merkt op dat het tegelijkertijd kan zorgen voor meer werkplezier. “Medewerkers houden meer tijd over om te doen waarvoor ze zijn opgeleid. Of tijd die ze kunnen besteden aan dingen die echt waardevol zijn voor een cliënt.”
Nieuwe vaardigheden
Binnen het Team van de Toekomst hebben we volgens Mirella ook behoefte aan nieuwe vaardigheden en rollen. “We zullen uiteraard helpenden, verzorgenden en verpleegkundigen nodig blijven hebben. Maar diploma’s worden wel minder belangrijk. We kijken steeds meer naar iemands vaardigheden, talent en motivatie. Zoals vaardigheden om goede gesprekken te voeren en effectief samen te werken. Bij het samenstellen van teams kunnen we daarom kijken naar nieuwe manieren, bijvoorbeeld met zij-instromers. Natuurlijk zetten we de zorgvraag en kwaliteit van leven hierin voorop.”
Proeftuin
Begin volgend jaar start Liberein met een proeftuin als eerste stap naar het Team van de Toekomst. Mirella: “We selecteren daarvoor een locatie en één of meerdere teams waar energie zit om te onderzoeken wat werkt.” In de proeftuin besteden we naast nieuwe rollen en vaardigheden ook aandacht aan zorgtechnologie. Daar willen en kunnen we niet meer omheen. Anouk: “Technologie is steeds meer vanzelfsprekend voor ouderen. Van iPad-afspraken maken en beeldbellen met de (klein)kinderen tot medicatie via een dispenser. Het gebruik van deze hulpmiddelen helpt cliënten, maar het zorgt natuurlijk ook voor ondersteuning van de medewerkers.”
Een mooie uitdaging
“De weg naar toekomstbestendige zorg gaat niet vanzelf en we vragen best wat van collega’s”, gaat Mirella verder. “Maar we weten vooral waaróm we het doen. Teams van de Toekomst zijn nodig om het tekort aan collega’s met een zorgdiploma op te kunnen vangen. Als we dat goed doen, brengt het iets heel moois. We zijn dan met elkaar - zorgprofessionals, familie en vrijwilligers - in staat om kwetsbare ouderen zo veel mogelijk hun eigen leven te laten leiden. Passend bij hun situatie en wensen.” Vanuit Vilans zal Anouk het komende jaar de projectleider ondersteunen bij het opzetten en uitvoeren van de proeftuin. Daarnaast kan Liberein leren van andere organisaties die met hetzelfde bezig zijn. Mirella hoopt dat we de beweging vooral kunnen zien als een mooie uitdaging. “Binnen het Team van de Toekomst is er ruimte om te ondersteunen bij welzijn, dagelijks leven en zorg. Teamleden kunnen daardoor doen waar ze goed in zijn en wat voor de cliënt echt waarde heeft. Daar doen we het voor. Het draagt bij aan werkplezier voor collega’s én helpt ons omgaan met de schaarste in de zorg.”