Vraag aan iemand die in de zorg werkt waarom diegene voor dit vak heeft gekozen en het antwoord is meestal: “Ik hou ervan om voor mensen te zorgen.” Het zit in ons, dat zorghart. Maar wat als ‘zorgen voor’ er onbewust toe leidt dat een cliënt zijn eigen kracht verliest? We staan voor een grote uitdaging met de transitie naar Samenzorg (voorheen VPT en MPT). Het zet aan tot een enorme gedragsverandering. Elise (Transitiemanager), Greetje (verpleegkundige in de woon-zorg) en Yvonne (Coördinator Samenzorg) gaan erover met elkaar in gesprek.
Dat die gedragsverandering in de praktijk best even schuurt, merken de drie dames dagelijks. Want hoe leg je aan een cliënt of collega uit dat je anders moet gaan werken en soms minder moet gaan doen om betere zorg te kunnen bieden? “Het is een totale omslag”, trapt Greetje af. “Met alle goede bedoelingen namen we de zorg en ondersteuning van een cliënt over. Nu moeten we kritisch kijken naar wat iemand nog zelf kan. Hoe kunnen we de eigen kracht en regie en daarmee de kwaliteit van leven van de cliënt versterken? Een flinke ontdekkingsreis die vraagt om een flinke dosis lef dus.”
“ Het vraagt op dit moment veel meer lef om iets niet te doen en de cliënt in zijn eigen kracht te zetten, dan om het even snel over te nemen.” Elise Hol
Vanuit de ‘Schijf van vijf’
De leveringsvorm Samenzorg wordt binnen Liberein steeds vaker toegekend. Elise: “We hebben nu zo’n 90 cliënten met deze zorgvorm. Bij Samenzorg leveren we langdurige verpleeghuiszorg bij een cliënt thuis, achter de eigen voordeur. Dat kan thuis in de wijk zijn, maar thuis kan ook een woonzorglocatie of een huurappartement binnen Liberein zijn.
Dat maakt het zo complex.” De dames geven aan dat alles begint met een goed gesprek. “Samenzorg draait om het denken vanuit de ‘Schijf van vijf’”, gaat Elise verder. “Wat kan een cliënt zelf? Kunnen we de vraag met (technologische) hulpmiddelen oplossen? Wat kunnen familie en naasten betekenen? En kunnen we vrijwilligers en algemene voorzieningen inzetten voordat professionele zorg wordt ingeschakeld? Communicatie is hierin echt de sleutel.”
De complexiteit erachter
Samenzorg raakt niet alleen de zorg, maar de hele organisatie. Van de zorgadministratie en cliëntadvies tot facilitaire zaken. Elise: “Over elk vraagstuk denken we na. Want hoe ga je om met de was als mensen Samenzorg krijgen en hun appartement wel huren via ons? Met de personenalarmering? En hoe regelen we de boodschappen en maaltijden? Bij een intake heb je - naast de zorgprofessionals - opeens te maken met de huismeester, de cliëntadviseur, de zorgadministratie én de Samenzorg coördinator.” De meerjarenvisie van Liberein vormt voor werknemers de basis, maar van een dikke beleidsnota is geen sprake. Het ‘gewoon doen’ staat vooral centraal. Yvonne, Coördinator Samenzorg vertelt: “De trein rijdt op volle snelheid en ondertussen zijn we nog met elkaar de rails aan het leggen. Dat is pionieren. We leren door te doen.”
Het durven loslaten
Voor veel zorgmedewerkers is de nieuwe manier van werken een totale omslag in het denken. Greetje: “Als je met alle goede bedoelingen de neiging hebt om de afwas over te nemen, wordt er nu verwacht dat je een cliënt stimuleert om het zelf te doen.” Elise vult aan: “Het vraagt op dit moment veel meer lef om iets niet te doen en de cliënt in zijn eigen kracht te zetten, dan om het even snel over te nemen.” Omdat het welzijn van de cliënt vooropstaat, zetten we sinds kort bij Liberein leefondersteuners in. Deze collega’s ondersteunen bij het welzijn en dagelijkse taken. Yvonne: “We hebben nu zo’n 20 tot 30 enthousiaste leefondersteuners. Mensen bloeien op, omdat leefondersteuners écht de tijd hebben, zich richten op persoonlijke aandacht en kijken naar wat iemands dag betekenis geeft. Zo moest een mevrouw na het verlies van haar partner hierheen verhuizen omdat ze regelmatig viel. Ze had het niet naar haar zin. De leefondersteuner nam samen met haar de tijd om over drempels heen te stappen, waardoor ze het vertrouwen terugkreeg om er weer op uit te gaan. Nu heeft ze juist zin om gezellig naar de markt of de stad te gaan.”
Levensgeluk vooropgesteld
De transitie naar Samenzorg en zelfredzaamheid levert onderaan de streep veel op. Elise: “Zorg is in de toekomst niet meer het totaalpakket dat je zomaar overgedragen krijgt; zorg wordt weer een component in een leven dat draait om kwaliteit en zingeving.” Met de inzet van leefondersteuners zijn we al goed op weg. De verandering in werkzaamheden hoeven volgens Elise, Yvonne en Greetje geen grootse dingen te zijn. Juist de kleine dingen maken het verschil. Yvonne: “Een bewoner die vroeger zelf niet naar de stad kon om nieuwe schoenen te kopen, gaat nu met de leefondersteuner op pad om wat leuks uit te zoeken. Ook was er laatst een bewoner die dankzij een muzikale leefondersteuner weer zijn passie voor pianospelen heeft herontdekt.” Dat is precies waar eigen regie over gaat. Het is enerzijds om de zorg behapbaar te houden, maar vooral om de cliënt in zijn eigen kracht te zetten. Elise: “We bepalen niet meer wat een ‘fijne dag’ is voor de cliënt, dat bepalen ze zelf. En dit is nog maar het begin. Het allermooiste is namelijk om te zien dat mensen door deze aanpak écht langer en gelukkiger thuis kunnen blijven wonen op hun eigen, vertrouwde plek. Het komende jaar gaan we dan ook met collega’s, cliënten en andere betrokkenen verder aan de slag met het uitrollen van Samenzorg.”
Samenzorg is een vorm van zorg uit de Wet langdurige zorg (Wlz), waarbij wonen en zorg gescheiden zijn. Deze zorg in de thuissituatie leveren we middels Modulair Pakket Thuis (MPT), waarbij de zorg en ondersteuning in verschillende onderdelen is opgeknipt en door verschillende partijen ge leverd kan worden. Daarnaast leveren we Volledig Pakket Thuis (VPT), waarbij het hele zorg- en ondersteunings- aanbod door één aanbieder wordt geboden. Zowel VPT als MPT worden bij Liberein aangeboden onder de noemer ‘Samenzorg’. De cliënten binnen Liberein met Samenzorg wonen in de wijken, in Korteland en Florapark en op de woon-zorgafdelingen in de Eschpoort, Ariënsstaete en Ariënshuis. Deze cliënten krijgen vaak ondersteuning in hun dagelijks leven van een leefondersteuner en ontvangen zorg vanuit het wijkteam of de woon-zorglocaties. De leefondersteuner ondersteunt de cliënt bij het behouden van zelfstandigheid en eigen regie, helpt bij het op orde houden van het dagelijks leven (zoals een hygiënisch huis en structuur in de dag en week) en heeft aandacht voor vitali teit, zingeving en ontmoeting. Ook ontvangen Samenzorg cliënten meestal andere dienstverlening vanuit Liberein rondom bijvoorbeeld de huur, was en horeca.